Milletnin Ğururı: Noman Çelebicihan (1885-1918)

Qırımtatar milleti her her bir milletin huququnu tanığan, tanıy ve tanıyacaqtır.

Milletnin Ğururı: Cafer Seydahmet (1889-1960)

Dünyada en acınılacaq milletler, öz facialarını unutqanlardır.

Milletnin Ğururı: İsmail Gaspıralı (1851-1914)

Halqnın inkişafında en esas vasta - tildir.

Milletnin Ğururı: Hasan Ayvazov (1978-1938)

Tilsiz, edebiyatsız, tarihsiz bir millet tasavvur olunamaz.

Milletnin Ğururı: Habibullah Odabaş (1881-1938)

Tilsiz bir millet - millet degildir!

Ömer Özcan Cafer Seydahmet Kırımernin mücadelesi üzerinde


Dr. Fahri Solak'ın konuğu: Eğitimci Yazar Ömer Özcan Kırım'dan İstanbul'a, oradan Paris'e uzanan; unutulmaz gözyaşlarında kendini bulan; her günü Kırım'ın özgürlük mücadelesi ile geçen bir hayat öyküsü... Vefatının 56. yılında "Cafer Seydahmet Kırımer ve Mücadelesi" Türkistan Gündemi'nde...



I. Qırımtatar Parlamentosı: Stenografiyalar. 1917 s. Endir.


Bugünge qadar qırımtatarlarnıñ 1917 senesi açılğan I. Qırımtatar Demokratik Parlamentosı üzerinde ne qadar ilmiy çalışmalar kerçekleştirilgen kibi olsa da, bahsetilgen Parlamentosınıñ iş tertibi ve bu yerde sunumlar yapqan Nöman Çelebicihanlar, Hasan Ayvazovlar, Cafer Seydahmetler ve diger körümli cemiyet erbaplarınıñ haqqında bilgiler pek azdır. İşte bu kibi nadir, qırımtatar halqı içün muqaddes evraqlar halq mülkü olaraq her birimizin bunlarını ögrenmege, incelemege haqqımız bardır, dep sayam. Sözü keçken çıqışlar stenografileri tek bugün tapıldı, diye aytmaq yanlıştır, ama bular yıllarca belli insanlarnıñ şahsiy fondlarında saqlanır eken. Bugün artıq her kesniñ elinde olsun. Her bir akademisyen, gazeteci, üniversite talebesi, mektep hocası bu arap elifbeli elyazmalarını oqup maqaleler, kitaplar yazsın. Butün dünyağa qırımtatar halqınıñ küçlü ve zengin tarihini tanıtsın.
Sahifeleri biñge yaqın olğan Qurultay stenografilerini endirmek içün linkler aşağıdadır. Parça parça etip kendinige endirebilesiniz.
3. Qurltay cığışları stenografisi: 571– 830sahifeleri


P.S. Stenografiler Doç.Dr. Tahir Kerim ve Doç.Dr. Eldar Seydametov tarafından şahsiy parasına satın alındı ve hulüs niyetleri sayesinde bütün dünya araştırmacılarğa Allah rızası içün parasız dağıtıla.





Qırım hanlığının qadıasker defterleri: 1017-1168 hicri. Endir

As-Sukuk Aş-Şariyyat Ve Siccilat Al Mariyyat
(Qırım Hanlığının Qadıasker Defterleri).
Tarihleri: 1017 - 1168 (hicri.) -- 1608 - 1755 (miladi).
Bahçasaraydaki Qırım Hanlarının Kütüphanesi 1736 senesi Rus Marşalı Buhard Minih Tarafından Yaqılğandı. O vaqıtlarda Qadıasker Defterlerinin yalınız 124 (Yüz Yigirmi Dört) Cıltı Ateşten Saqlandı. Bugün bunların orijinal nüshalarını Rusyadaki Sankt-Petersburg arşivlerinde bulmaq mümkün. Bunlardan bazı nüshalarını ise Qırımda İsmail Gaspralı Adında Kütüphanede de rastketirmek mümkün. Birinci olaraq qırımtatar halqının öz devleti olmadığı sebebinden işte bu kibi milliy variyetimiz tertipke ketirilmegen, ögrenilinmegen haldadır. Vaziyetimizni yengilleştirmek ve medeniy evrimimizni durdurmamaq içün degerli matbu ve el yazılı kitaplarımızın elektronik varyantlarını dünyağa tanıtmaq qararğa keldik. Ki, şimdi çeşitli sebeplerden dolayı elimizden kelmegen işlerimizni türk arqadaşlarımız yapsın.
Türk Dünyası Araştırmacılarımızğa daha bir kere hatırlatmaq kerekim ki, İlim Millet İçün Hızmet Etmeli Böylelikle elinizde olğan malümatları ile paylaşmağa alışınız. Hayatımız uzun degil ki, bularnı yastıq altında saqlamaq. Halqımız bugün bahıtlı, İlmimiz bugün quvvetli olmaq kerektir. Qadıasker defterlerini paylaşırkenim sizge ricada bulunam: elinizde bu qonusı ile bağlı olğan ceryanlar varsa, mutlaq sitemde yerleştiriniz. İqtidarı olup, imkanları olmağan araştırmacılarımızğa destekçi olayıq.
Bu künden itibaren qadıasker defterlerinin parçalarını yavaş yavaş bu sahifede paylaşacam. Birden degil. Sitemni daima taqip etiniz. Yanı peydalanğan malümatlarğa sahip olup çıqınız.
  
Defter no. 1.
Defter no. 2.
Defter no. 3. 
Defter no. 4.
Defter no. 8.
Defter no. 9.
Defter no. 18. 
Defter no. 19. 
Defter no. 20. 
Defter no. 21 a. 
Defter no. 21-b
Defter no 22. 
Defter no. 23-a.
Defter no. 23-b. 
Defter no 23-c. 
Defter no 23-d. 
Defter no 24. 
Defter no 25-a. 
Defter no. 27-b. 
Defter no 53-b. 
Defter no. 54. 
Defter no 55.-a. 
Defter no 55-b.  
Defter no. 56. 
Defter no 57. 
Defter no. 60-b. 
Defter no 61. 
Defter no 62. 
Defter no 67-b
Defter no 68. 
Defter no. 72. 

Qırımtatar Folklorı: Osmanova Emine Şerfe. "Üç gögercin" yırı

Pasport:
Korrespondent: Şalverova Fadme Seydametovna
Respondent: Osmanova Emine Şerfe
Doğulğan yılı: hatırlamay
Doğulğan yeri: Sudaq, Taraqtaş
Yazılğan yılı: 2017



Münderice:
-"Üç gögercin" yırı.


"Üç gögercin" (parça)

Üç gögercin uçurdım
Yedi derya geçirdim
Üç gögercin uçurdım
Yedi derya geçirdim


Qırımtatar Folkorı. Osmanova Emine Şerfe. Taraqtaş köyü

Pasport:
Korrespondent: Şalverova Fadme Seydametovna
Respondent: Osmanova Emine Şerfe
Doğulğan yılı: hatırlamay
Doğulğan yeri: Sudaq, Taraqtaş
Yazılğan yılı: 2017




Münderice:
-Sudaqtaki Taraqtaş köyünin evvelki durumı haqqında;
-Köy lağapları;
-"Oğlum olsa bir baqtır" aynenisi. 



Babamnı adı- Osmandır, endi hoca vardım, soñ hoca familiyasına geldim.
-endi Osman qızı Emine
-aga, Emine-Şerfe men adım
-anañıznı adı?
-anamnı adı Hatice
-qaçıncı senesinde doğuldıñız?
-em, men,balam, doğru seneni de bilmeyim bizim mitrakmızda yoqtur, 29 s., a o komendanta podpis etkende yazı qalmış, öyle de 29 sene kitti ,menden kuçuk kadem diy –"abla, o menim doğğan yılım, senki dogül diy",soñ men onuñ eki yaş,üç yaş biyuk edim, yaki yarım-üç yaş aralarınız var diydır annam, amma bizim mitrikamız yoqtır bizim, balam, o vaqıtte, bilmeyim almamışlar, ya coyüldumı, öyle
-qorantanızda qaç bala edi?
-qorantamızda altı bala edi, beştane oğlandır bir danem mendim, bir qız, gendmiginde altı qızım, birdane oğlum var.
-babañız kim olıp çalıştı anda?
-babam kolhozçı edi
- ya anañız?
-anamda kolhozda işlerdir,tütün saçlırdır, tütün tüzerlerdi sarayda, babam tütünde brigadir olıp işlerdir, öyle de yaşay edik balam.
Dört klass oqudım men
-köyünizde ocalar, oquğan kişler bar edim, Tarahtaşta, adı çıqqan kişler oldımı?
-vardır, menim ocam cenkke kitti,qaytım kelmedi, ğarıpçıq, güzel ocam var edi.
-köyünizde mektep bar edi?
-köyümizde mektep vardı, dört klass,oquğan mektep vardı, dört klass oquip, beşinci klassqa geçende, endi Biyuk male qatnamaq kerektir maña, Küçük male, Biyuk male vardı köyümizde,bir dane özen geçiy
-Adı ne özenni?
-adını bilmeyim
-aysı eki köy edi?
-eki köy qarşı-qarşiye Büyük male bir Küçük male, taşlarını arasında
-köyde halq çoq edi? balaban köy edi?
-e,bayağı var şte, kuçuk-kuçuk maliydır, eki male. Er bir şiye Sudaqqa variy edi qalq,bazar-mazar, er bir şiy Sudaqqa edi,köylerde bazar yoktur,magazinler vardır birdane-birdane.
-oturğan yerinizde yeşillik, terekler bar edi?
-e,vardı balam,azbarımız, örük, badem
-ögorotta yapa ediñiz?
-yoq, taşlar anda var edi. Bir parça vardır azbarda,sarmsaq,soğan saça edi annam.öyle agorot-magarot yoq.
-ayvanlar bar edi?
-ayvanımız olurdı sığırımız,bir-eki qoy olurdı. Öyle etip yaşay edi, şte, halq balam. Öyle cenk başlandı,mektepimizde qaldı öyle de.
-köpeginizni adı aqılda barmı?
-köpegimizni adı-Palma edi, Palma köpegimiz vardı birdane,bizim köyümizden çıqarıp,anavu Biyuk male tarafta tibi çai vardı ,buç çair alıp kittiler de ,onda maşne koydılar, öyle ci artımızdan vardı ayvan, köpegimiz.
-Qırımdan çıqqanda?
-E, bizim çıqarığanda, ay, ayvan.
-Artınızdan cıladı.
-Sığırmız,ay bugün bızavlar, ay yarın bızavlar bekliy, çıqardı babam anna yollarğa, soğanı içine,var ayvan diip, öyle de ayvan artımızdan baqtı qaldı. Sığırımız azbarda,köpeyek bizden barabane  kittip, öyle etip,babam –"Palma, kayt, ive, var ive, var sığırını yanına" diip babam köpege, otrıy, bizge baqıp ayvan.bilmiim soñ  maşinadan evge qayttımı, bilmiim ne oldu ayvan.
-Çoq lağaplar bar edi?
-E, çoq vardı.
-Adıñız aqılınızda qaldı?
-Çıvarmız derlerdi, Tatasan derlerdi, men babama Çaç Osman derlerdi, nasıl lağap o bilmiim. Birdane ağası vardı, adı Ümer de, oña da Çaç Ümer derler.

Ayneni
Ayya –ayya-ayneni
Yuqla balam sen
Oğlum olsa bir baqtır, ayneni
Qartayğanda tayaqtır, ayneni
Pencereni qapıqtır, ayneni
Qaranıq evde çıraqtır, ayneni
Ayya-ayya- ayneni

Yuqla balam sen.