Milletnin Ğururı: Noman Çelebicihan (1885-1918)

Qırımtatar milleti her her bir milletin huququnu tanığan, tanıy ve tanıyacaqtır.

Milletnin Ğururı: Cafer Seydahmet (1889-1960)

Dünyada en acınılacaq milletler, öz facialarını unutqanlardır.

Milletnin Ğururı: İsmail Gaspıralı (1851-1914)

Halqnın inkişafında en esas vasta - tildir.

Milletnin Ğururı: Hasan Ayvazov (1978-1938)

Tilsiz, edebiyatsız, tarihsiz bir millet tasavvur olunamaz.

Milletnin Ğururı: Habibullah Odabaş (1881-1938)

Tilsiz bir millet - millet degildir!

Qırım hanlığının qadıasker defterleri: 1017-1168 hicri. Endir

As-Sukuk Aş-Şariyyat Ve Siccilat Al Mariyyat
(Qırım Hanlığının Qadıasker Defterleri).
Tarihleri: 1017 - 1168 (hicri.) -- 1608 - 1755 (miladi).
Bahçasaraydaki Qırım Hanlarının Kütüphanesi 1736 senesi Rus Marşalı Buhard Minih Tarafından Yaqılğandı. O vaqıtlarda Qadıasker Defterlerinin yalınız 124 (Yüz Yigirmi Dört) Cıltı Ateşten Saqlandı. Bugün bunların orijinal nüshalarını Rusyadaki Sankt-Petersburg arşivlerinde bulmaq mümkün. Bunlardan bazı nüshalarını ise Qırımda İsmail Gaspralı Adında Kütüphanede de rastketirmek mümkün. Birinci olaraq qırımtatar halqının öz devleti olmadığı sebebinden işte bu kibi milliy variyetimiz tertipke ketirilmegen, ögrenilinmegen haldadır. Vaziyetimizni yengilleştirmek ve medeniy evrimimizni durdurmamaq içün degerli matbu ve el yazılı kitaplarımızın elektronik varyantlarını dünyağa tanıtmaq qararğa keldik. Ki, şimdi çeşitli sebeplerden dolayı elimizden kelmegen işlerimizni türk arqadaşlarımız yapsın.
Türk Dünyası Araştırmacılarımızğa daha bir kere hatırlatmaq kerekim ki, İlim Millet İçün Hızmet Etmeli Böylelikle elinizde olğan malümatları ile paylaşmağa alışınız. Hayatımız uzun degil ki, bularnı yastıq altında saqlamaq. Halqımız bugün bahıtlı, İlmimiz bugün quvvetli olmaq kerektir. Qadıasker defterlerini paylaşırkenim sizge ricada bulunam: elinizde bu qonusı ile bağlı olğan ceryanlar varsa, mutlaq sitemde yerleştiriniz. İqtidarı olup, imkanları olmağan araştırmacılarımızğa destekçi olayıq.
Bu künden itibaren qadıasker defterlerinin parçalarını yavaş yavaş bu sahifede paylaşacam. Birden degil. Sitemni daima taqip etiniz. Yanı peydalanğan malümatlarğa sahip olup çıqınız.
  
Defter no. 1.
Defter no. 2.
Defter no. 3. 
Defter no. 4.
Defter no. 8.
Defter no. 9.
Defter no. 18. 
Defter no. 19. 
Defter no. 20. 
Defter no. 21 a. 
Defter no. 21-b
Defter no 22. 
Defter no. 23-a.
Defter no. 23-b. 
Defter no 23-c. 
Defter no 23-d. 
Defter no 24. 
Defter no 25-a. 
Defter no. 27-b. 
Defter no 53-b. 
Defter no. 54. 
Defter no 55.-a. 
Defter no 55-b.  
Defter no. 56. 
Defter no 57. 
Defter no. 60-b. 
Defter no 61. 
Defter no 62. 
Defter no 67-b
Defter no 68. 
Defter no. 72. 

Qırımtatar Folklorı: Osmanova Emine Şerfe. "Üç gögercin" yırı

Pasport:
Korrespondent: Şalverova Fadme Seydametovna
Respondent: Osmanova Emine Şerfe
Doğulğan yılı: hatırlamay
Doğulğan yeri: Sudaq, Taraqtaş
Yazılğan yılı: 2017



Münderice:
-"Üç gögercin" yırı.


"Üç gögercin" (parça)

Üç gögercin uçurdım
Yedi derya geçirdim
Üç gögercin uçurdım
Yedi derya geçirdim


Qırımtatar Folkorı. Osmanova Emine Şerfe. Taraqtaş köyü

Pasport:
Korrespondent: Şalverova Fadme Seydametovna
Respondent: Osmanova Emine Şerfe
Doğulğan yılı: hatırlamay
Doğulğan yeri: Sudaq, Taraqtaş
Yazılğan yılı: 2017




Münderice:
-Sudaqtaki Taraqtaş köyünin evvelki durumı haqqında;
-Köy lağapları;
-"Oğlum olsa bir baqtır" aynenisi. 



Babamnı adı- Osmandır, endi hoca vardım, soñ hoca familiyasına geldim.
-endi Osman qızı Emine
-aga, Emine-Şerfe men adım
-anañıznı adı?
-anamnı adı Hatice
-qaçıncı senesinde doğuldıñız?
-em, men,balam, doğru seneni de bilmeyim bizim mitrakmızda yoqtur, 29 s., a o komendanta podpis etkende yazı qalmış, öyle de 29 sene kitti ,menden kuçuk kadem diy –"abla, o menim doğğan yılım, senki dogül diy",soñ men onuñ eki yaş,üç yaş biyuk edim, yaki yarım-üç yaş aralarınız var diydır annam, amma bizim mitrikamız yoqtır bizim, balam, o vaqıtte, bilmeyim almamışlar, ya coyüldumı, öyle
-qorantanızda qaç bala edi?
-qorantamızda altı bala edi, beştane oğlandır bir danem mendim, bir qız, gendmiginde altı qızım, birdane oğlum var.
-babañız kim olıp çalıştı anda?
-babam kolhozçı edi
- ya anañız?
-anamda kolhozda işlerdir,tütün saçlırdır, tütün tüzerlerdi sarayda, babam tütünde brigadir olıp işlerdir, öyle de yaşay edik balam.
Dört klass oqudım men
-köyünizde ocalar, oquğan kişler bar edim, Tarahtaşta, adı çıqqan kişler oldımı?
-vardır, menim ocam cenkke kitti,qaytım kelmedi, ğarıpçıq, güzel ocam var edi.
-köyünizde mektep bar edi?
-köyümizde mektep vardı, dört klass,oquğan mektep vardı, dört klass oquip, beşinci klassqa geçende, endi Biyuk male qatnamaq kerektir maña, Küçük male, Biyuk male vardı köyümizde,bir dane özen geçiy
-Adı ne özenni?
-adını bilmeyim
-aysı eki köy edi?
-eki köy qarşı-qarşiye Büyük male bir Küçük male, taşlarını arasında
-köyde halq çoq edi? balaban köy edi?
-e,bayağı var şte, kuçuk-kuçuk maliydır, eki male. Er bir şiye Sudaqqa variy edi qalq,bazar-mazar, er bir şiy Sudaqqa edi,köylerde bazar yoktur,magazinler vardır birdane-birdane.
-oturğan yerinizde yeşillik, terekler bar edi?
-e,vardı balam,azbarımız, örük, badem
-ögorotta yapa ediñiz?
-yoq, taşlar anda var edi. Bir parça vardır azbarda,sarmsaq,soğan saça edi annam.öyle agorot-magarot yoq.
-ayvanlar bar edi?
-ayvanımız olurdı sığırımız,bir-eki qoy olurdı. Öyle etip yaşay edi, şte, halq balam. Öyle cenk başlandı,mektepimizde qaldı öyle de.
-köpeginizni adı aqılda barmı?
-köpegimizni adı-Palma edi, Palma köpegimiz vardı birdane,bizim köyümizden çıqarıp,anavu Biyuk male tarafta tibi çai vardı ,buç çair alıp kittiler de ,onda maşne koydılar, öyle ci artımızdan vardı ayvan, köpegimiz.
-Qırımdan çıqqanda?
-E, bizim çıqarığanda, ay, ayvan.
-Artınızdan cıladı.
-Sığırmız,ay bugün bızavlar, ay yarın bızavlar bekliy, çıqardı babam anna yollarğa, soğanı içine,var ayvan diip, öyle de ayvan artımızdan baqtı qaldı. Sığırımız azbarda,köpeyek bizden barabane  kittip, öyle etip,babam –"Palma, kayt, ive, var ive, var sığırını yanına" diip babam köpege, otrıy, bizge baqıp ayvan.bilmiim soñ  maşinadan evge qayttımı, bilmiim ne oldu ayvan.
-Çoq lağaplar bar edi?
-E, çoq vardı.
-Adıñız aqılınızda qaldı?
-Çıvarmız derlerdi, Tatasan derlerdi, men babama Çaç Osman derlerdi, nasıl lağap o bilmiim. Birdane ağası vardı, adı Ümer de, oña da Çaç Ümer derler.

Ayneni
Ayya –ayya-ayneni
Yuqla balam sen
Oğlum olsa bir baqtır, ayneni
Qartayğanda tayaqtır, ayneni
Pencereni qapıqtır, ayneni
Qaranıq evde çıraqtır, ayneni
Ayya-ayya- ayneni

Yuqla balam sen.

Qırımtatar Folklorı: Osmanova Emine Şerfe. Maneler

Pasport:
Korrespondent: Şalverova Fadme Seydametovna
Respondent: Osmanova Emine Şerfe
Doğulğan yılı: hatırlamay
Doğulğan yeri: Sudaq, Taraqtaş
Yazılğan yılı: 2017


Münderice: 
-"Qave qoydım cezvege" manesi.


Mane:
Qave qoydım cezvege
Çıqtım kittim gezmeye
Gezip geldim qaytıp geldim

Oturdım yentigime mane yazmağa

Qırımtatar Folkorı: Rustemova Meryem. "On sekize keldi yaşım" yırı

Pasport:
Korrespondent: Asanova Zemine Osmanovna;
Respondent: Rustemova Meryem İzzetovna;
Doğulğan yılı: 1946;
Doğulğan yeri: Özbekistan, Yangiyül rayonı, 3-ci GES posölkası
Yazılğan: 2017 senesi.


Münderice: 
-"On sekize keldi yaşım" yırı;
-"Menim dostum..." şiiri;
-"Ana keldı qış..." şiiri;


"On sekize keldi yaşım" 
(Türkü)

On sekize keldi yaşım
Sevdalı qan qaldı başım
On doqızda nışan verdim
Lâkin dostlar men aldandım
Yaş yüregim otqa yandı yar 
On doqızda nışan verdim
Lâkin dostlar men aldandım
Yaş yüregim otqa yandı yar 
Suv aqayır yedi tüsden
Ne yamanlıq kordın  bizden
Düşmanlarım ne soyleydin
Yürüşını kestin bizde 
Yaş yüregim otqa yandı yar
Düşmanlarım ne soyleydin
Yürüşını kestin bizde 
Yaş yüregim otqa yandıyar...

 "Menim dostum..."
(Şiir)
Menım dostım qırqayaq
Elinde uzın tayaq
Arqası sızma-sızma
Ayaqında qırq çızma
Ayakapqa dostum bay
İnanmasan ozın say

"Ana keldı qış..."
(Şiir)
Ana keldı qış babay
Qarlar yağa toqtamay
Osmançıq taqtadan bır çanaçıq yasağan
Bayırğa tırmaşıp taymağa başlağan

Qırımtarar Folklorı: Menasova Sumsultan. "Bır pıqare" masalı

Pasport: 
Korrespondent: Menasova Alime
Respondent: Menasova Sumsultan Abkerim qızı
Doğğan yılı: 1934 s.
Avdetten soñ yaşağan yeri: Savay köyü, Andijan rayonı.


Münderice:
-"Bır pıqare" masalı. 


"Bır pıqare" 
(Masal)

Evel zamanlarda qalqlar köylerde pqare olğan. Soñ, künlerden br kün bir cıgit evlenmeye, şeer yerge baramı, başqa bir köyge mınıpmı, belli br kşıden para alıp kele. Toy yapa, eulene.
Toy yapıp eulengenden soñ, br altı ay keşken eken. Bay adam o yaşağan köyge kele, borj bergen adamğa. Soñ bı eulegen cıgt qorqa da utana, altı ay işinde beralmay borjın - tşıne. "Vay, - dey, - anau adam parasın soramaa kelgen, - dey!". Altı ay kelinşegin taşlay da, köyden qaşa kete.
Ana aylâт ketse, yılar keşe. Bu adam qaytmay, kelinşegi de yaşay şu eude. Altı aylıq yüklü qala, soñ yaşay bere, aqayı yoq. Bir yılda qaytmay, eki yılda da qaytmay. Baya vaqıtlar keşkenden soñ, bo adam bir yyerlerge barıp, br adamnıñ qolına alla-mısapır dep (eveli alla-mısapır dep keler ekenler) kele . Onı euge qabl eteler: "Qoş keldıñız, kelñız!" - br adam qabıl ete. Ana soñ, o, nasıl bu yaqlarğa keldıñız dep sorağanda, "Ana men çalışma qıdrıp ciremen, yolcıman br çalışmalar qıdrıp keldım", - dey. Şaytrıp "Mına, eger isteseñız, menım qolıma adam kerek, menım qolımda çalışıñıs, cırınız, kiyındırermen, aşatırman" - dey. "Ne qadar çalışsañız - o qadar çalışıñıs". İ bu adam yure – yüre, çalışa –çalışa. Bu adam on sekz yıl keşkeni bılmey qala.
On sekz yıl aradan keşken. O, on sekız yıldan da kelinşek on sekız yaşında ohlan bola anau altı yıllıq yuklü qalğan oğlan tuula dunyağa.
On sekız yaşına kele, soñ baba br kın oylânıp, aqılına br yahşılıq tışkendir. "Vay, - diy, - men , diy, nişlep ciremen?" - diy, - "bı qadar cıllar keşti" - diy. "Ya menım je kelinşegım bar", - diy. Şaytrıp br oyğa tışe. Soñ anau bay – babay, decekmız, de şu şalışqan adamğa ayta: "Anaa, akam, diy, – men, diy, qaytayım endı de - diy, menim, - diy, - br evım bar edı, mağa, diy, endi raşet yapıñız", - diy. Eveli asıl da durkumen aytqanlar da. Er br şıynı dırkımen aytqanlar.
Soñ br yyerde, br nede yardım soramağa, br cıyinğa bara. "Canbaşımda yara bar — catalmayman, qalibımde br şey bar - aytalmayman, yardım sorayım, soralmayım, - dıy. Pıqare endı yardım soramağa keldı. Soñ u adam cevabın nete: "Ur davulıñ, - diy, - men şalayım, qalbınde ne bar ayt, baqayım, - dıy". Ana , soñ üle aytıp u adam yardım soramağa barğan. Üyle de, bere-bermey, şu cıyındıda şu şeyler bola. Bu yırlap ayta, u kışı cevap bere. Şaytrıp, anau yerde ne olğan — bırev bılip bolmay.
Soñ anau adam, kene de bız eunden çığıp ketken borjlı adamğa keldık. Bı adam soñ u adamğa ayta: "Şaytrıp, men endi qaytayım, ketyim endı" - şonday dep, bo kşı ayta: "Bo qadar yıl yurdın, pek yahşı — diy, doğrı çalıştın, barabar boldıq, barabar nettik. Senıñ aşağan-işken qalğanlarıñdan - uş kımış para. Uç kımış para sana qaytayım şımdı. Başqa br tırli şiy yoq" — dıy. Soñ, aydı, bu adamğa bere şu uç kumuşni. Anau adam şu parağa baqa da: "Men bu paranen qayda cetıp baracaqman? Maña bır-qaş doğrı, yahşı laf-söz ögretıñız" - dıy.
Soñ, bu kazâin olğan kışı ayta: "Men sağa aytarman lap, amma bedaua aytmam, parağa aytarman" - dıy. Uş ağız laf ayta: "Işın bolmağan şeyge qarışma, bırev köstergen yolınen cırme, oz aqılıman cır" - dep, anau iş kımışnı tartıp ala.
Şoman, sağlıqlaşıp, şolar yol boyına tışe, kete-kete, ana kelgen yolına qayta.
Bo kele bır köyge. "Alla mısapır", endı evine qayta bo. Ana evelı bar qalqlar bar eken, şu qalqlarda adamlar şalışalar, vezırler degenler olarğa. Anaular azbarlarnı baqalar, bilmem, bır şeynı baqalar. Bo colda mısapırler — neler kırse, bay ayta: "Kım yolğa yolcu selse, onı mısapır hanege kırsetıñız" - şaytrıp ayta.
Anau kışı "Alla mısapır" degenden soñ, kelip barğandan soñ, bunı alalar, odağa kırseteler , haber bereler day-babayğa. "Mısapır keldı, odada" - dıy .
Soñ anau adam aqşam nsaat doqızda aş aşay eken ve "Çağırıñız mısapırnı" - dıy - " Odadan menım aldıma kırsetıñız" - dıy. Soñ, kırseteler "Day — babay sıznı şağıra" - dep.Kırseteler, otralar barabar soraşıp.
Soñ bu kşı endı iptarını aşay eken saat doqızda , çoq şıyler qoyalar ortalıqqa. Bır saaten soñ bu adamnı mısapır yatqan yerıne vezırler alıp kıreler. Şoman endi, saba erte bo kşı tıra — kıte, sauqlaşmay bay-babayman. Endı cayau cırgen de halk er vaqıt. Soñ anau bay-babay tırğanda "Mısapır qayda?" - dıy. Oña mısapır "Men bır pıqare kışımen, saba salqında col alayım" - dep, ketti diyler. "Yoq" - bay diy, - "Yoldan alıp keliñız. Nişin o sağlıqlaşmayıp ketti" - diy. Şaytrıp, onı artından alıp keleler. "Bay-babay sıznı şağıra, qaytacaqsız" - şaytrıp dep. Bo adamnı atman alıp keleler.
Bay ayta "Qayda kettıñ, mısapır, mennen sağlıqlaşmastan" - dıy. Ana soñ sopranı ta da ketreler, sıpranı ketırgenden soñ , aşaylar. Şondan soñ sağlıqlaşıp qayta endı.
O kşı kete endı, sağlıqlaşıp. Ana şo da koyını yetmey, da cıre-cıre yollarda, ta bır köyge raskele. Köyde şalışqan adamlar onı qarşılap alalar. "alla mısapır, kelıñız, kırıñz odağa" - dep, bay-babayğa haber eteler. Aqşam bay-babay "Kırsetıñız menım yanıma" - dıy, aqşam bu bay on ekıdemı aşay eken tap. Bo bayğa on ekıdane neze alıp qoyalar . Toyğanda, o sıpranıñ başındamı, ortasındamı, kişkene şanaqta laqşa şorbaşığı ola. O bay baştan şu şorbadan "Bısmıllâ" - dep, işe. Qır ozı işe, o mısapırge netmey. Ana soñ "Bıyırınız" - dep, barabar aşap başlaylâr.
Soñ, aqaşam, sat on ekı vaqıtlarda catmağa tırdılar. Soñ bı adam azbarğa şığa , iyniñ artına aylâna. Kerşek, anau adam aşını aşağanda, aşını ala i duverde olğan dolapşıqqa sala. Anau dolapnıñ işinden şuşqa başınday şığıp, aşay anau başlarnı , "Şap-şap-şap" - ettırıp. Adeletsız o aşay edı. Bu pıqare köre şunı, amma ındemey. A azbarğa ketse, eunıñ artında adam başları, süyeklerı cata. "Qayrulla, menım de başım kettı" - dıy pıqare zaval. Soñ, baydan sorayımmı — tışıne. Soñ kazâin degen laplarnı qatırlay: "Işıñ olmağan şeyge qarışma" - dey edı, soramay.
Qaytıp kele, bıtın gece yuqlay almay, qrqa, anau şiy tıra da qalbınde. Eote tura da, vezırlerı köre-körmey bunı, şoman yolğa tışe, kete. Anau kete kene, bay tıravi ayta: "Mısapır qayda, çağırıñız mında, odağa kırsıñ menım odama". "O kettı, sday-babay" - deyler. "Nasl kettı?! Kelsıñ, alıp keliñıs! Yolda qayerde olsa, şu yerden alıp kelinıs. Öyle bolmay".
Ana soñ olar atnı şabıp, kıteler bır-ekı danesı. Bunı atqa otırtıp, alıp keleler. "Ay, mısapır, ne kettıñ şaytrıp erte?" - bay soray. "ana, men pek pıqare kışımen, men şunışın erte saba yol alıp şıqtım" - dıy.
Olar kene de sabalıq aşaylar, kene de anau aşnı anau nege qoyalar, dolapqa. Anau şışqa-nişaret şığa, bırda da aşay şularnıñ aşların. Soñ ba adam ayta bo pıqarege: " Bu dolapqa aş qoyamıs da , bu dolapta şuşqa süretı bar. Şuşqa süretı onı aşay. O şuşqa süretı menım anam. Bo menım anam musapırnı, iş te de euge kelgen adamlarnı seumes edı iş te de. Şunışın Alla ayta ya Rabbım onı şuşqa süretke dondırdı" - dıy, - "Şonışın sız soramay edıñı, ışıñız de yoq edı, bırevge aytmacağıñız da belli. Anau eunıñ artında başlar — sorağan adamlarnıñ başnı kesıp ala edım" - dıy. - "Sen bır şıy aytmacaqsıñ, senıñ yahşılığına bır dorba altın berem. Mına bu sağa., senıñ yahşılığına ve soramağanına". "Aga bu sağa. Şımdı senı alğan yerıne ketırerler i kiterseñ" - dıy.
Şoman saulıqlaşalar, anaunıñ cıregı patlar da, quvanğandan. Bır dorba altın da bergen oğa. Nasıl dorba — Alla bıle, cımırdıq soyımı, ya da balaban dorba.
Soñ, kene vezırler onı alıp koyalar alğan yerınden , sauqlaşıp kıteler.
Şoman, şu adam bır koyınıñ qıy başına bara. Qıynıñ aldına bara su işmeye . Suv içe. U vaqıtta quylarğa aşlav dey edıler, su togılgen baseinler olğan eken. Şu baseinnıñ tıbınşığı ola, onı tartıp alasıñ , teran auzına qoyasıñ, anau andan suv içesıñ. Soñ anau tıbınçıqnı kolıman urıp, yahşetıp salsañ, su netsey soñ.
Şaytrıp bo adam su işe, qıynıñ yanına bırev kele. Soñ, bu adam olardan yol soray.
"Palânşa köyge nal yolman ketermen?" - soray. "Mına bo yolman ketıñız" - dıyler. Olar yalan aytalarm, doğrı aytalarm.
Bo soñ anau adamlar aytqan yolman kete de, keteyatqanda "vay!" - diy, - " Kazâin maña birev köstergen yolmag cırmege aytqan edı" - oylâp, cıvra-cıvra, başqa yolman kete de. Bo başqa yolğa şıqanda, anau ekı atlı adam onıñ artından , ters köstergen yoldan cuvurdılar. Bu caş anau atlarnı köre, anauları onı körmeyip, kıteler. Onı körmeyler .
Şaytrıp, anaular qaytqandan soñ, bo şu oz yocolına tışıp, şu colıman kıte ve aqşam ıstıne oz koyıne kele. Oz koyı olğanını bıle, oz evıne kelmey de, qonışınıñ evıne kele. Kene " Alla mısapır" - dep, kıredır de. "Ana,kırıñız, qoş keldıñıs" - anau qısqayaqlı ayta. Şu apay qave salamı, ne bır şıyler aytamı, oz qonşı aqında ayta: "O oğlan - onıñ oğlı, aldında yatqan yigıt. Ana şu babası kıtkende altı aylıq yüklü qalğan bo apayşıq" - dıy. Şoman "Ay, men aqılsız" - dip, tıra da, oz evıne kıre da anau bır dorba altınman.
Şoman da masal da bıte, o aqay da eune kele, balasına — apayına qauşa ve devam eteler yaşayışlarnı.
Şoman masal bıte!

Qırımtatar Folklorı: Ametova Gülnara. "Ey güzel Qırım qızı" yırı

Pasport: 
Korrespondent: Arifova Elmaz
Respondent: Ametova Gülnara
Doğulğan yılı: 1955
Doğulğan yeri: Aqqurgan
Avdette yaşağan yeri: Bağçasaray rayonı






Münderice:
"Ey güzel Qırım qızı" yırı.


"Ey güzel Qırım qızı…"
(Türkü)

Ey güzel Qırım qızı,
Yanaqları qırmızı.
Alma berdim, almadıñ,
Men peşimde qalmadım.

Kel, seni alayım,
Men de seniñ olayım.
Babañ razı olmasa,
Alıp seni qaçayım.

Bağçalarda melevşe,
Qaşlarıñ köşe-köşe
Güzelim, seni körgende,
Aqlıma Qırım tüşe

Kel seni alayım,
Men de seniñ olayım,
Babañ razı olmasa,

Alıp seni qaçayım.

Qırımtatar Folklorı: Ametova Gülnara. "Degirmenci" yırı

Pasport:
Korrespondent: Arifova Elmaz
Respondent: Ametova Gülnara
Doğulğan yılı: 1955
Doğulğan yeri: Aqqurgan (Özbekistan)
Avdette yaşağan yeri: Bağçasaray rayonı


Münderice:
"Degirmenci" yırı

"Dermenci"
(Türkü)

Aman-anam dermenci,
canım-közüm dermenci,
Al yanaqlar seniñ de olsun,
Al, çek boğdayın.                 

Olmaz, canım, olmaz,
Uluqlar suv tolmaz.
Nevbetçiler razım da olmaz,
Boğday un olmaz.

Aman-anam dermeci,
Canım-közüm dermenci,


Qırımtatar Folkorı: Lümanova Nikâra. Ayneniler, Atasözleri

Pasport:
Korrespondent: Bilâlova Safiye İrfanovna
Respondent: Lümanova Nikâra Yusupovna
Doğulğan yılı: 05.11.1950 s.   
Doğulğan yeri: Özbekistan, Birinci GES; 
Bugün yaşağan yeri: Qırım, Aq-Meçit rayonı, Skvortsovo köyü.




Münderice:
-Atalar sözleri;
-"Bağçada qurdın salıncaq" aynenisi

Atalar sözleri
·      Vatansız adam – yırsız bülbül.
      İşlegen – tişler
     Qayda birlik, anda tirilik.
     İnsan ölür, aytqan sözü qalır.
     Doğru söz ölmez.
    
      Ayneni
Bağçağa qurdım salıncaq, ayneni,
Kelgen, keçken sallaycaq, ayneni.
Ay-ya, ay-ya, ay-ya, ay...
Yuqla, balam, sen.
Eline berdim oyuncaq, ayneni,
Yuqlamaz bu balaçıq, ayneni.
Ay-ya, ay-ya, ay-ya, ay...
Yuqla, balam, sen.
Oğluñ olsa bir bahıttır, ayneni,
Qartayğanda tayaqtır, ayneni.
Ay-ya, ay-ya, ay-ya, ay...
Yuqla, balam, sen.
Qaranlıqta çıraqtır, ayneni,
Pencereñe qapaqtır, ayneni.
Ay-ya, ay-ya, ay-ya, ay...
Yuqla, balam, sen.

Qırımtatar folklorı: Abileva Uriye. Ayneni

Pasport:
Korrespondent: Aripova Fazile Enverovna
Respondent: Abileva Uriye  Useyin qızı
Doğulğan yılı: 1937
Doğuğan yeri: Qarasuvbazar rayonı, Tekkiye köyü
Yazıldı: 2017 senesi. 





Münderice: 
-"Qaçan tiyer faydası" aynenisi


Ayneni
Ay-a, ay-a, ay-ası.
Qaçan tiyer faydası.
Yaz tiymese, qış tiye,
Tiyer de balamnıñ faydası.
Balam, balam, bal tatır.
Siyse töşek caltatır.
Anaysını,babaysını aldatır.
Balam, balam, bal tatır.
Menim balam özektir.
Halqnıñ balası tezektir.
Kiçkene bolsa, ösmezmi.
Tartmağa boyu yitmezmi.
Çontuq tolnar kiygizi
Attan, atqa yürmezmi
Ay-a, ay-a, ay-ası.
Qaçan tiyer faydası.